Modelên ewlehiya torê yên kevneşopî, derve ya tora pargîdanî wekî xeternak, hundirê wê jî wekî pêbawer qebûl dikirin. Lê belê belavbûna komputerkirina ewr, pejirandina modelên xebata ji dûr û zêdebûna êrişên sîber ên sofîstîke, bi eşkereyî diyar kir ku ev nêzîkatî ne bes e. Tam li vê xalê mîmariya Sifir Pêbawerî (Zero Trust) wekî guherîna paradîgmayê ya herî bihêz a cîhana ewlehiya sîber derdikevin pêş.
Sifir Pêbawerî Çi Ye?
Sifir Pêbawerî, wek ku ji navê wê jî tê fêmkirin, çarçoveya ewlehiyê ye ku li ser prensîba “tu carî pêbawerî neke, her dem verast bike” disekine. Ev model ku di sala 2010 de ji hêla analîstê Forrester Research John Kindervag ve hatiye têgînkirin, pêşniyar dike ku tu bikarhêner, amûr an sepana di nav torê an derveyî wê de divê bi otomatîk wekî pêbawer neyê qebûlkirin.
Di modela kevneşopî ya “keleh û kendal” de, bikarhênerekî ku carekê ketiye torê, dikarîbû xwediyê destûrên gihîştinê yên fireh be. Sifir Pêbawerî, mecbûrî dike ku her daxwaza gihîştinê bi serbixwe ji pêvajoyên naskirina nasnameyê, destûrdayîn û şîfrekirinê re derbas bibe.
Prensîbên Bingehîn ên Mîmariya Sifir Pêbawerî
1. Verastkirina Domdar
Her bikarhêner û amûr, di her daxwaza gihîştinê de ji nû ve tê verast kirin. Di tevahiya danişînê de jî asta pêbaweriyê berdewam tê nirxandin. Dema ku di tevgera bikarhêner de anomalî tê tesbîtkirin gavên verastkirinê yên zêde derdikevina kar.
2. Prensîba Herî Kêm Îmtiyaz (Least Privilege)
Ji bikarhêneran re tenê asta gihîştinê ya herî kêm a ku ji bo bicihkirina peywirên xwe hewce ye tê dayîn. Ev prensîb, di rewşa desteserkarina hesabê de çavkaniyên ku êrişkar dikare bigihîje wan sînordar dike.
3. Mîkro Segmentasyon
Tor, li herêmên piçûk û veqetandî tê dabeşkirin. Her segment xwediyê polîtîkayên ewlehiyê yên xwe ye. Binpêkirina di segmentekê de, ber bi segmentên din ve belav nabe. Ev nêzîkatî, xetereyê ya tevgera alî (lateral movement) bi rengekî girîng kêm dike.
4. Kontrola Gihîştina Amûran
Rewşa ewlehiyê ya her amûrê ku bi torê ve girêdayî ye tê nirxandin. Dema ku pergala xebitandinê ya ne rojane, yamayên ewlehiyê yên kêm an konfîgurasyonên gumanbar têne tesbîtkirin gihîştin tê sînordarkirin an astengkirin.
%67 ê rêxistinan ji sala 2025 ve dest bi sepandina stratejiya Sifir Pêbawerî kir (Gartner, 2025)
Berhevkirina Modela Kevneşopî û Sifir Pêbawerî
| Taybetmendî | Modela Kevneşopî | Sifir Pêbawerî |
|---|---|---|
| Nêzîkatiya Pêbaweriyê | Hundirê torê pêbawer e | Tiştek pêbawer nîne |
| Kontrola Gihîştinê | Verastkirina yekcar | Verastkirina domdar |
| Avahiya Torê | Tora xêzkirî | Mîkro segmentasyon |
| Parastina Daneyan | Li ser bingeha derdorê | Li ser bingeha daneyan |
| Xebata Ji Dûr | Girêdayî VPN | Serbixwe ji cihê |
Gavên Sepandina Sifir Pêbawerî
- Derxistina Envantera Hebûnan: Hemû bikarhêneran, amûran, sepanan û herikînên daneyan nexşe bikin. Bê ku hûn zanibin çi diparêzin, hûn nikarin stratejiyek bibandor biafirînin.
- Diyarkirina Hebûnên Krîtîk: Pêşanî bikin ka kîjan dane û sîstem hewcedariya parastina herî bilind dikin.
- Birêvebirina Nasname û Gihîştinê (IAM): Naskirina nasnameyê ya pirfaktorî (MFA), vekirina danişîna yekane (SSO) û kontrola gihîştinê ya li ser bingeha rolê (RBAC) bicîh bikin.
- Segmentasyona Torê: Tora xwe li herêmên mentiqî dabeş bikin û ji bo her herêmê polîtîkayên ewlehiyê yên cuda diyar bikin.
- Şopandin û Analîtîk: Hemû seyrûsefera torê û tevgerên bikarhêneran di demê de rast bişopînin. Tesbîtkirina anomaliyê ya bi piştgiriya îstîxbarata çêkirî bikar bînin.
- Otomasyon: Pêvajoyên tesbît û mudaxeleya tehdîdan otomatîk bikin da ku xeletiya mirovan kêm bikin.
Sifir Pêbawerî û Ewlehiya Ewr
Di hawîrdorên ewr de sepandina Sifir Pêbawerî bi taybetî krîtîk e. Di mîmariyên ewra pircar û ewra hîbrîd de sînorên torê yên kevneşopî bi tevahî ji holê radibin. Ji ber vê yekê:
- Gihîştina çavkaniyên ewr divê bi polîtîkayên li ser bingeha nasnameyê bê kontrolkirin
- Ewlehiya API divê beşeke jênebawerî ya stratejiya Sifir Pêbawerî be
- Rewşa ewlehiyê ya barên karê ewr divê berdewam bê şopandin
- Şîfrekirin hem di dema veguhastinê hem jî di rewşa rawestayî de divê bê sepandin
Encam
Mîmariya Sifir Pêbawerî, bûye yek ji kevirên bingehîn ên ewlehiya sîber a nûjen. Pejirandina vê nêzîkatiyê di rêwîtiya veguherîna dîjîtal de, rêxistina we hem ji bo tehdîdên îroyîn hem jî yên sibê amade dike. Ya girîng ew e ku ev rêwîtî bi stratejiya rast û bi hevkarekî bi ezmûn dest pê bike.
Wekî TAGUM, bi ezmûna me ya ji sala 1998-an ve binesaziya ewlehiya sîber a karsaziya we li gorî prensîbên Sifir Pêbawerî dîzayn dikin û bi kar tînin. Ji bo agahdariya hûragahî li ser xizmetên me yên ewlehiya sîber û ji bo şêwirmendiya ewlehiyê bi me re têkilî daynin.